Peygamberlerin insanlara getirdiği dinin özü, Allah tan başkasına köle olÂa­mamakÂa­tır. Allah tan ve Allah ın uygun gördüklerinden başkasına boyun eğÂa­memelidir. Bu, hürriyetin doruk noktasıdır.
Bu inanç, fırsat eşitliğinin, teşebbüs hürriyetinin sosyal etkinliklere katılÂa­manın, kişiliği geliştirebilmenin, kısacası bütün hak ve hürriyetlerin teminatıÂa­dır. Bu sebeple Peygamberler ırk, soy, zenginÂa­lik, cinsiyet, mevki ve makam ayıÂa­rımı yapmadan herkese kuÂa­cak açmışlardır. Kendileri için bir şey istememiş, herkesin derdine çare olmaya çalışmışlardır. Allah katında en üstün kişi, onun emir ve yasaklarına en çok uyan takva sahipleridir. Kimin daha çok takva saÂa­hibi olduğunu yalnız Allah bilebileceğinden her kes bir başka müslümanın kendinden üstün olabileceğini düşünür.
Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemin MediÂa­neÂa­ de yaptırdığı ilk bina Peygamber Mescididir. Burası üstü kapalı bir çıkÂa­maz sokak gibidir. Eşlerine ait odaların kapısı buraya açıldığı gibi etrafında yer alan evlerin kapısı da ilk zaÂa­manlar oraya açılırdı. Bu demektir ki, kadın erkek, genç ve ihtiyar her kes oraya günün her saatinde rahatlıkla girebilmekteydi. Necran Âa­dan gelen HırıstiÂa­yan heyet orada kabul edilmiş, kendi dinlerine göre ibadet yapmalaÂa­rına ve orada yatmalarına izin verilmiştir.
Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem burada beş vakit namaz yaÂa­nında müslümanlarla sohbetler ediyor, inen ayetleri açıklıyor, kadın erkek herkesin sorusuna cevaplar veriyordu. Toplantılar orada yapılıyor, İslam devÂa­letini ilgilendiren her türlü karar orada alınıyordu. Evsiz barksız faÂa­kir müslüÂa­manlar da mescidin arkasında bulunan ve Suffa adı verilen yerde barınıyorÂa­lardı.
Burası İslam ın ilk eğitim ve öğretim kurumudur. Hz. Peygamberden sonra İslam ı bütün dünyaya yaÂa­yan, devletin siyasi, hukuki, ekonomik ve sosyal yapıÂa­lanmasını sağÂa­layan, uluslararası ilişkileri hukuki temele oturtan Sahabiler buÂa­rada yetişmişlerdir. Peygamber Mesicidi, sıfırdan en üst seviyeye kadar bir eğiÂa­tim ve öğretim kurumu olmuştur.
Süleymaniye Camii de Peygamber Mescidinin bir çok fonksiyonunu yerine getirmek için kurulmuştur. Sıbyan mektebinden, eğitim ve öğretimin en üst seviyesine kadar bütün kurumlar bu külliyede yer almıştır. OkutuÂa­lan derslerin önemli bir kısmı caminin içerisinde okutulurdu. İsteyen herkes bu ders halkaÂa­laÂa­rından birisine oturur, dersi dinleyebilirdi. Kimbilir nice alimin kabiliyeti, teÂa­sadüfen oturduğu böyle bir halkada ortaya çıkmıştır. Burada eğitim ve öğretim kurumları ile halk gerçek anlamda bütünleşmiş, ilim adamları halk nezdinde de saygıdeğer bir yer elde etmişlerdir. Zaten burada halka yönelik kürsü dersleri ve ilim halkaları da vardı.
Külliyede yer alan hastane, imarethane, darüzziyafe, misafirÂa­hane… gibi sosÂa­yal tesisler de halkın buralara olan ilgisini canlı tutmuştur.
Büyük mescidlere cami de denir. Bu kelime günümüz Arapçasında üniÂa­versite anlamında da kullanılır. çünkü üniversiteler, hep bir caminin etraÂa­fında oluşmuştur. Cami eğitim ve öğretimin vazgeçilmez mekanıÂa­dır. SüleyÂa­maniye Camii bu açıdan incelenince her bir pencerenin ayrı bir oda gibi yapılÂa­dığı, binanın çok sayıda ilim halkasının kurulmasını mümkün kıldığı, balkonÂa­ların ve bahçenin dinlendirici özelliklere sahib olduğu görülebilir.
İşte Süleymaniye Külliyesi, insanları kucaklayan, onlara kişilliklerini gelişÃ‚a­tirme frsatı verin, sınıf ayırımını kabul etmeyen, Allah tan başkaÂa­sına köle olÂa­mayı ortadan kaldıran İslam dininin birleştirici, kaynaşÃ‚a­tırıcı ve bütünleyici haÂa­vasına uygun bir yapıdır. İşte Süleymaniye Külliyesinin mimarisi bu kültürel temele dayanır.

emeğine sağlık ;)