Krã£
27-06-2006, 18:31
Süsleme sanatlarımız, Türkiyemizde 900 senelik bir geçmişe sahip olan büyük bir medeniyet dir.
Selçukluların 11. yüzyılda Anadolu'yu fethi ile başlayan ve Osmanlı Devletinde F. Sultan Mehmed'in kurdurduğu Nakkaşhane ile Türk Süsleme üslubu başlar. Yüzyıllar içinde farklı üsluplar sergileyen nakkaşhane deki sanatçılar saraya bağlı bir teşkilat içinde eserler vermişlerdir. Bugün klasik devir diye adlandırdığımız 16. yüzyıl Türk nakış tarihinin ulaştığı en büyük zirvedir.
Farklı malzeme ve tekniklerde eser veren Nakkaşhane topluluğundan , kalemkarlar mimari eserlerin iç mekanlarda kubbe, kemer, duvarlarda yaptıkları süslemeleri bugün kalemişi diye adlandırırız.
Teknik açıdan çeşitli özellikler gösteren kalemişlerimizi uygulandıkları malzemeye göre şu başlıklar altında toplayabiliriz.
SIVA ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Kireç badanası üzerine tatbik edilen desenler su bazlı özel tutkallı boyalar ile yapılmaktadır. Geçmişte ve günümüzde en çok uygulanan tekniktir.
AHŞAP ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Osmanlılarda çok tatbik edilen 400-500 yıllık orijinal örnekleri bulunan bir tekniktir. Zemin için rutubete ve haşaraya dayanıklılığı olan ağaçlar seçilmiştir. Kullanılan boya malzemesi de özel olarak hazırlanır. Bu tekniğin en önemli özelliği bazı motiflerin kabartılar olarak hazırlanması ve üzerlerinin altın varak ile kaplanmasıdır. Özel mekanlarda ve gözün rahat görebileceği alçak yerden yapılmıştır. Sıva üstü kalemişlerine göre daha kalıcı ve zor bir tekniktir. Genel olarak atölyelerde hazırlanmış parçalar üzerine yapılıp sonra yerine monte edilir.
TAŞ VE MERMER ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Sıva üstü tekniği düzeyindedir. Bazen malzeme farklılığı söz konusudur. Küfeki taş üstüne yapılan çalışmalar sıva üstüne nazaran çok kalıcı örnekleri vardır. Edirne Selimiye-Sultanahmet Camii gibi.
DERİ VE BEZ ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Çok yaygın bir teknik değildir. 16.-17. yüzyıl örnekleri azda olsa mevcuttur. 17. yüzyıl Osmanlı mimari eserlerinde daha çok kullanılmış bir tekniktir. Ahşap üstü kalemişindeki malzeme düzeni kullanılmıştır.
MALAKARİ TEKNİK
Sıva üzerine belirli kalınlıkta sıvanan alçı sıva üzerine çizilen motifler özel bıçaklar ile kesilerek motiflerin kabarık kalması ve zemin kalemişi gibi boyanarak meydana gelen bir yöntemdir. 15. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasında değişik üsluplarda tatbik edilmiştir. Günümüzde yeni eserlerde uygulanmaktadır.
Osmanlı Türk süsleme sanatçısının yüzyıllar içinde uyguladığı motifler bitkisel kökenli Hatayiler ve hayvansal kökenli Rumi motifleridir. Bu iki motifin yüzlerce çeşitliliği geometrik sistem içinde binlerce farklı kompozisyon meydana getirmiştir.
Osmanlı Türk Devletinin günümüze kadar ulaşan mimari sanat eserleri başmimar öncülüğünde bir teşkilat tarafından kontrollü ve bilinçli bir şekilde meydana getirilmiştir. Mimari sanat eserlerinin içleri çok farklı zenaatler ve sanatlar tarafından tezyin edilmiştir. Tezyin edilen bu eserlerinde projeleri başnakkaş düzeyindeki kişi ve kişilerce hazırlanmıştır.
kaynak: http://www.semihirtes.net/fatihsultan.htm
Selçukluların 11. yüzyılda Anadolu'yu fethi ile başlayan ve Osmanlı Devletinde F. Sultan Mehmed'in kurdurduğu Nakkaşhane ile Türk Süsleme üslubu başlar. Yüzyıllar içinde farklı üsluplar sergileyen nakkaşhane deki sanatçılar saraya bağlı bir teşkilat içinde eserler vermişlerdir. Bugün klasik devir diye adlandırdığımız 16. yüzyıl Türk nakış tarihinin ulaştığı en büyük zirvedir.
Farklı malzeme ve tekniklerde eser veren Nakkaşhane topluluğundan , kalemkarlar mimari eserlerin iç mekanlarda kubbe, kemer, duvarlarda yaptıkları süslemeleri bugün kalemişi diye adlandırırız.
Teknik açıdan çeşitli özellikler gösteren kalemişlerimizi uygulandıkları malzemeye göre şu başlıklar altında toplayabiliriz.
SIVA ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Kireç badanası üzerine tatbik edilen desenler su bazlı özel tutkallı boyalar ile yapılmaktadır. Geçmişte ve günümüzde en çok uygulanan tekniktir.
AHŞAP ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Osmanlılarda çok tatbik edilen 400-500 yıllık orijinal örnekleri bulunan bir tekniktir. Zemin için rutubete ve haşaraya dayanıklılığı olan ağaçlar seçilmiştir. Kullanılan boya malzemesi de özel olarak hazırlanır. Bu tekniğin en önemli özelliği bazı motiflerin kabartılar olarak hazırlanması ve üzerlerinin altın varak ile kaplanmasıdır. Özel mekanlarda ve gözün rahat görebileceği alçak yerden yapılmıştır. Sıva üstü kalemişlerine göre daha kalıcı ve zor bir tekniktir. Genel olarak atölyelerde hazırlanmış parçalar üzerine yapılıp sonra yerine monte edilir.
TAŞ VE MERMER ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Sıva üstü tekniği düzeyindedir. Bazen malzeme farklılığı söz konusudur. Küfeki taş üstüne yapılan çalışmalar sıva üstüne nazaran çok kalıcı örnekleri vardır. Edirne Selimiye-Sultanahmet Camii gibi.
DERİ VE BEZ ÜSTÜ KALEMİŞLERİ
Çok yaygın bir teknik değildir. 16.-17. yüzyıl örnekleri azda olsa mevcuttur. 17. yüzyıl Osmanlı mimari eserlerinde daha çok kullanılmış bir tekniktir. Ahşap üstü kalemişindeki malzeme düzeni kullanılmıştır.
MALAKARİ TEKNİK
Sıva üzerine belirli kalınlıkta sıvanan alçı sıva üzerine çizilen motifler özel bıçaklar ile kesilerek motiflerin kabarık kalması ve zemin kalemişi gibi boyanarak meydana gelen bir yöntemdir. 15. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasında değişik üsluplarda tatbik edilmiştir. Günümüzde yeni eserlerde uygulanmaktadır.
Osmanlı Türk süsleme sanatçısının yüzyıllar içinde uyguladığı motifler bitkisel kökenli Hatayiler ve hayvansal kökenli Rumi motifleridir. Bu iki motifin yüzlerce çeşitliliği geometrik sistem içinde binlerce farklı kompozisyon meydana getirmiştir.
Osmanlı Türk Devletinin günümüze kadar ulaşan mimari sanat eserleri başmimar öncülüğünde bir teşkilat tarafından kontrollü ve bilinçli bir şekilde meydana getirilmiştir. Mimari sanat eserlerinin içleri çok farklı zenaatler ve sanatlar tarafından tezyin edilmiştir. Tezyin edilen bu eserlerinde projeleri başnakkaş düzeyindeki kişi ve kişilerce hazırlanmıştır.
kaynak: http://www.semihirtes.net/fatihsultan.htm