| | -Emir Ali Kümbeti
İki Kubbe Mahallesinde Harabe Şehir yolu üzerindedir. Cephenin sivri kemerinin mermerden kırık bir kitabe parçası varsa da okunması mümkün olmayıp, sadece ‘Ali’ kelimesi belli olmaktadır. Yapılış tarihi ile ilgili değişik tahminler bulunmakla beraber 14. yüzyıla mal edilmesi en doğru olarak kabul edilmiştir. Kare planlı ana mekanın önünde, duvarları kademeli olarak türbeye doğru yükselen kısmı vardır.
5-Bugatay Aka Kümbeti
İki Kubbe Mahallesinde, yol kenarındadır. Pencerelerinin ve portalin üst taraflarında yer alan dört kitabesi vardır. Batı cephesindeki kitabeden, Abdullah Kızı Şirin Hatun’un H.680 senesi Recep ayında; kuzeyindeki kitabeden ise, Emir Bugatay Aka İbn Emir İnal Aka’nın da aynı sene veya ayda vefat ettiği öğrenilir. Bu kitabelere göre kümbet 1281 yılında ölen Bugatay Aka ile Şirin Hatun için yapılmıştır. Diğer kitabeler, ayet ve hadis kitabesidir. Üçgenler vasıtası ile kare kaide üzerine oturtulmuş, silindirik gövdeli yapıdır. Altta ölünün gömülü olduğu mumyalık, üstte lahidin bulunduğu ana mekan bulunur., ancak günümüzde lahit yoktur. Çifte kümbetin birincisidir. 6-Hüseyin Timur Esin Kümbeti Bugatay Aka Kümbeti ile yan yanadır. Bu iki kümbetten dolayı bu mahalleye İki Kümbet Mahallesi adı verilmiştir. İki kümbet grubundan batıda olanıdır.
Giriş kapısı üzerindeki nesih yazılı kitabede, Emir Hüseyin Timur İbn Emir Bugatay Aka’nın H.678 senesi Recep ayında doğduğu, penceresi üzerindeki kitabede ise, Hüsamettin Hüseyin Aka kızı Esen Tekin Hatun’un H.678 senesi Şevval ayında Vefat ettikleri yazılıdır. Bu durumda Kümbetin M.1279 senesi Kasım ayında ölen Hüseyin Timur ile M.1280 senesi Şubat ayında vefat eden Esen Tekin Hatun’un mezarı olarak yapıldığı anlaşılır. Güney ve batı pencerelerindeki kitabeler, alet ve hadislerden ibarettir.
7- Hasan Padişah Kümbeti Yakınında Bulunan Kümbet Tahtı Süleyman Mahallesinde, Hasan Padişah Kümbetinin kuzeyinde, bu gün sadece kaidesi kalmış olan bir kümbet harabesi vardır. Halk arasında Hasan Padişah’ın zevcesinin kümbeti olarak bilinirse de bunu belirleyen bir delil mevcut değildir. Bugün mevcut olan kısımlarının şekil ve malzeme olarak Ahlattaki diğer silindirik gövdeli kümbetlere benzemesi bu yapının da 13. yüzyılda yapıldığına işaret etmektedir.
8-Alimoğlu Kümbeti (Yarım Kümbet)
Tahtı Süleyman Mahallesinde bulunan kümbetin kitabesi yoktur. Mimari şekil ve özelliklerine dayanarak 13. Yüzyılın ikinci yarısında yapıldığı tahmin edilmektedir. Kare planlı kaide üzerinde yükselen dairesel planlı gövde, 1,5 metre yükseldikten sonra muntazam olarak kesilmektedir. Bu durum tamamlanmamış olduğu hissini uyandırır. Mumyalık aynalı tonoz ile örtülüdür. Kaideden onikigen kasnakla gövdeye geçilir. Gövde yüzeyi, yivler ve geometrik geçme bordürleri ile teşkilatlandırılır. Üç pencere ve portal ile dışarı açılır.
9-Keşiş Kümbeti (Kitabesiz Kümbet)
İki Kubbe Mahallesinde olup, halk arasında Keşiş Kümbeti veya tek Kümbet isimleri ile anılır. Kitabesi. olmadığından yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, 13. veya 14. yüzyıllarda yapıldığı tahmin edilmektedir. Kare planlı mezar odasında üzerinde iki cepheli gövde yapısı yükselir. Kime ait olduğu bilinmeyen kümbetin fazla bir mimari estetiğe sahip olmadığı gözlenmektedir.
10- Dede Maksut Kümbeti
İki Kubbe Mahallesinde, Emir Ali Türbesinin karşısındadır. Evliya Çelebinin bahsettiği “Menakıbulevliya”, “Telifatı Eşşeyh Dede Maksut Ahlati” cümlesinden, bu zatın alim bir kişi olduğu anlaşılır. 16. yüzyılda yapıldığı tahmin edilen türbe, kare planlı son derece basit bir yapıdır.
11- Mirza Muhammed Kümbeti
İki. Kubbe Mahallesi ile Tahtı Süleyman’a giden yol üzerinde muhtemelen 16.yüzyılda Mirza Muhammed için yapılmıştır. Zemini yol kenarından aşağıda kaldığından basık olarak gözükmektedir.
12-Anonim Kümbet
İki Kubbe Mahallesinde bahçeler içindedir. ‘Şirin Hatun’ ismi ile de tanınır. Kitabesi olmadığından yapılış tarihi ile ilgili kesin bir bulgu mevcut değildir. Mimari özelliğinden yola çıkılarak 15. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir. Kare planlı olup, gövdenin üst köşelerinin üçgenlerle kesilişi ile onikigen kasnağa geçirilmiş ve onun üzerine pramit külah yapılmıştır. Portal,doğu cephesinde üç basamaklı çift merdivenle çıkılan sathi bursa kemerli bir iniş içindedir. Üst kısmında bir rozet bulunup, güney cephesinde iki, batıda ise tek pencere açılmıştır. Kuzey cephe sağır bırakılmıştır. İçerde duvarlar sivri kemerler şeklinde sonuçlanır. Dıştan pramidal çatı ile örtülüdür.
13 -Erzen Hatun Kümbeti.
Merkez Mahallesinde bulunan bu yapı,kitabesine göre H.799 yılı Zilhicce ayında vefat eden Emir Ali kızı Erzen Hatun için yaptırılmıştır. Güneydoğu pencereleri üzerindeki kitabelerde ayetler bulunur. Yapıyı üstten kuşatan beyaz mermer üzerine nesih yazılı ‘Ayetel Kürsi’; ayrıca,’Amele Kasım İbni Sinan Alt’ yazılı bir usta kitabesi bulunur. Çapraz tonozla örtülü, kare planlı mezar odasının üzerinde dıştan onikigen cepheli,içten dairesel planlı esas gövde yapısı yükselir. Kare oturmalı kısmının köşelerinin üçgen şeklinde eğilmesi ile onikigen gövdeye geçilmiş ve her cephe çeşitli nişler,silmeler,bordür ve kemerler ile teşkilatlanmıştır. Dört tarafı pencereli yapının kuzeyinde yedi basamaklı çifte merdivenle çıkılan kapıdan üst mekana girilir. Mazgal penceresi ile aydınlanan mumyalığa giriş doğrudandır. Ahlat kümbetlerinin en zengin tezyinatlısıdır.
14- Abdurrahman Gazi Türbesi
Eshab-ı Kiram’dan olan bu zat, İyaz Bin Ganem’in torunlarındandır. İslam ordusunun Bayraktarlığını ve bir savaş esnasında burada şehit düştüğü rivayet edilir. Tunus Mahallesinin şehir çıkışında bir tepe üzerinde bulunan türbenin onarımı Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılmıştır. Türbe, yöre halkı ve civar yörelerden gelenler tarafından ziyaretgah olarak sık sık ziyaret edilmektedir.
15- Harabe Şehir Kabristanı
Selçuklu kalesi içindeki Harabe Şehir’de bulunmaktadır. Etrafı bir taş duvarla çevrili olan kabristanda alelade mezar taşları ile bir ‘akıt’ bulunmaktadır.
16- Taht-ı Süleyman Kabristanı
Hasan Padişah Kümbetinin güneybatısında, adını taşıdığı mahallede bulunmaktadır. Burada 14. asra ait pek çok şahideli andık biçiminde mezar taşı, bir akıt ve bir koyun heykeli mevcuttur. İtana ile işlenen mezar taşlarının bir kısmı meydanlık kabristanında görülen usta kitabelerini taşırla. Bu mezarlığa “Kara Şeyh” Mezarlığı da denilmektedir.
17- Kırklar Mezarlığı
Kırklar Mahallesinde bulunan bu mezarlıktaki kabirlerin bir kısmı 13. – 14. asırlara aittir. Bunlar da şahideli sandık tipinde, kitabeli ve imzalı olmakla beraber küçük ölçüde ve kabaca işlenmiştir.
18-Merkez Kabristanı
Merkez Mahallesinde, Şeyh Necmeddin ve Erzen Hatun Kümbetlerinin bulunduğu sahadadır. Çoğu harap olmuş basit mezarları ihtiva etmektedir | |