2de1

Adnan Kaþýkçý (1935 - .... )



Mekke'de varlýklý bir ailenin çocuðu olarak dünyaya geldi. Babasý Kral Ýbni Suud I'in saray doktoruydu. Kaþýkçý, Mýsýr'da Ýskenderiye'de devam ettiði elit bir okulda eðitim gördü. 17 yaþýnda ABD'de Kaliforniya Devlet Üniversitesi'nde ekonomi bilimleri okumaya baþlayan Kaþýkçý, ardýndan Palo Alto'da bulunan Stanford Üniversitesi'ne geçti. Geleceðin giriþimcisi, ABD'de yaþadýðý bu süre içinde iliþki kurduðu büyük firma ve devlet daireleriyle, ilerde çok kazançlý iþ baðlantýlarýna girebileceðini umuyordu. 50’li yýllarýn sonuna doðru otomobil firmalarý temsilciliði hayalleri çok çabuk gerçekleþti. Yurduna dönünce, 20 yaþýnda, ülkesinin ordusuna Amerikan kamyonlarý saðlayan bir sözleþmeye imza attý. Kaþýkçý komisyonunu tahsil etti ve aralarýnda Chrysler ve Rolls Royce da bulunmak üzere, Suudi Arabistan'da çok sayýda Amerikan ve Ýngiliz otomobil firmasýnýn temsilciliðini üstlendi. 25 yaþýna geldiðinde 1961'de kendi ülkesinden Soraya adlý bir kýzla evlendi ve onunla birlikte beþ çocuk sahibi oldu. Silah Sektörüne Atýlmasý Yakýndoðu'nun zengin petrol ülkeleri 60'lý yýllarýn ortasýnda ABD'nin teknolojik açýdan çok deðerli olan savaþ araçlarýna giderek daha çok ilgi duymaya baþladýlar. Bu ülkeler gerekli baðlantýlarý kurabilmek için, bütün iþlerden parasal bir çýkarý, olan Kaþýkçý'nýn hizmetlerinden yararlandýlar. Kaþýkçý'nýn sonraki on yýl içinde sadece bu iþe soyunan Amerikan þirketlerinden . (örneðin Lockheed ve Northrop) yarým milyar dolar tahsil ettiði rivayet edilmektedir. Kaþýkçý aracýlýk yaptýðý kuruluþlar için Avrupalý firmalarla da silah iþlerini sonuçlandýrdý. Kaþýkçý toplam olarak 50'den fazla þirkete sahipti. Ýþlerini sürtüþmesiz yürütebilmek için Lüxenburg tescilli Triad Holding Corporation adlý þirketi iki erkek kardeþiyle birlikte kurdu. Merkezi Salt Lake City'de bulunan Triad America adlý diðer bir holding, Kaþýkçý'nýn ABD'deki iþlerini denetliyordu. Çok etkili olmakla beraber, kendini dýþarýda pek belli etmeyen siyasal bir kiþi haline gelen Kaþýkçý'nýn kazancý kýsmen komisyonlardan, kýsmen rüþvetlerden oluþuyordu. 70’li yýllar Kaþýkçý’nýn hem zirveye çýktýðý dönemdir hem de düþüþler ve büyük dönüþümler dönemidir. Dolce Vita (Tatlý Hayat) Yaptýðý iþler sayesinde dünyanýn en zengin adamý olarak anýlan (o tarihte tahmin edilen serveti: 4 milyar dolar) Kaþýkçý, bundan sonraki yýllarda Ýspanya'da Marbella'da ya da "Nebile" adlý yatýnda verdiði çok masraflý partilerle adýndan söz ettirdi. Bu partilerine ekonominin büyük patronlarý konuk olmakla kalmýyor, ünlü politikacýlar da misafirleri arasýnda yer alýyorlardý. Partileri her yönüyle çok baþarýlýyken, meslekteki þansý döner gibi oldu. Uluslararasý silah ticareti 70'li yýllarýn sonunda daha sýký bir denetim altýna alýndý ve büyük silah iþlerinde politikacýlarýn oynadýklarý rol meydana çýktý. Kaþýkçý ilk karýsýndan boþandýktan (1974) dört yýl sonra, Ýtalyan Lamia Biancolini ile evlendi ve ondan bir çocuk sahibi oldu. Çöküþü Kaþýkçý'nýn ikinci iþ alanýný oluþturan petrol iþi de gerileyince Suudi Arabistanlý giriþimci, yeni iþ alanlarý aramak durumunda kaldý. Hýrslý mega projelere (örneðin Mýsýr turizmi ve Amerikan emlak pazarý gibi) çok büyük yatýrýmlar yaptýysa da bunlarýn çoðu zararla kapandý. Bunun sonucu olarak bir zamanlar dünyanýn en zengin adamý olan Kaþýkçý'nýn 90'lý yýllarýn baþýndaki servetinin ancak 50 milyon dolar kadar olduðu söylenmekteydi. Seksenlik yýllarýn sonunda ise siyasal skandallar Kaþýkçý'nýn Ronald Reagan yönetimindeki ABD hükümetinin Ýran-Contra olayýna bulaþtýðý anlaþýlýnca, Kaþýkçý iþ hayatýnda ilk kez bir kriz noktasýna geldi. Amerikalýlar Ýran devletinin ABD'ye açýlmasýný saðlamak amacýyla Ýran'a silah satmýþlardý. Bu iþten elde edilen paralarýn da Nikaragua'daki hükümete (Marksist Sandinista hükümetine - ç.n karþý savaþan (ABD desteðindeki - ç.n.) Contra'lara aktarýldýðý anlaþýldý. Üstüne üstlük Kaþýkçý'nýn Filipinler'in baþkaný Ferdinand Marcos ile birlikte, baþkanýn zimmetine geçirdiði vergi gelirlerini el altýndan piyasaya sürdüðüne iliþkin ipuçlarý çoðalýnca, Amerikan hükümeti Kaþýkçý, ile iþbirliði yapmaktan vazgeçti. Bunun üzerine 1989'da Bern'de tutuklanan 53 yaþýndaki Kaþýkçý, üç ay gözaltýnda tutulduktan sonra, ABD'ye teslim edildi. 10 milyon dolarlýk bir kefalet karþýlýðýnda serbest býrakýlmakla beraber, Kaþýkçý New York'taki lüks ikametgahýnda bilgisayar aracýlýðýyla kontrol altýnda tutulma cezasýna çarptýrýldý. 1990 yazýnda New York'taki bir mahkeme, Filipin devlet malýný kötüye kullanmak suçlamasýný kaldýrarak, Kaþýkçý'yý akladý. Suudi Arabistanlý iþ adâmý kirli/þüpheli iþlerine karþýn, uluslararasý jet sosyete partilerinin eskisi gibi, sevilen bir konuðudur.