2de1

GENEL BİLGİLER



Yüzölçümü: 19.069 km²



Nüfus: 637.433 (1990)



İl Trafik No: 65



Van ve çevresi, coğrafya bakımından önemli bir konumu olduğu için çok eski dönemlerden beri yerleşim alanı olmuş, birçok uygarlığın izlerini üzerinde barındırmıştır. Urartu Medeniyetine başkentlik yapan Van, bugüne değin, Hurriler, Hititler, Persler, Medler, Selçuklular, Osmanlılar gibi birçok kültürü bağrında taşımıştır.



Van Gölü, Akdamar Kilisesi, "kaleler kenti" olarak anılmasını sağlayan kaleleri, dünyaca ünlü kedisi ve pek çok turizm aktivitesine olanak veren coğrafyası ile Doğu'nun önemli bir turizm merkezidir.



İLÇELER:



Van ilinin ilçeleri; Bahçesaray, Başkale, Çaldıran, Çatak, Edremit, Erciş, Gevaş, Gürpınar, Muradiye, Özalp ve Saray'dır.



Gevaş : Gevaş Van'a 40 km. mesafededir. Gevaş' ta bulunan tarihi ve turistik eserler arasında İzzettin Şir Cami ve Külliyesi, Orta Mahalle' de bulunan Halime Hatun (Celme Hatun) kümbeti, Selçuklu Türkleri Mezarlığı, tarihi değere sahip Akdamar Adası ve Kilisesi vardır.



Gürpınar : Van ilinin güneyinde yer alır.İlçedeki tarihi ve turistik yerler Çavuştepe Kalesi ve Haşap Kalesi'dir.



Çatak : Çatak Çayı üzerinde Taşköprü, Hulkan köprüsü ve Ziril Köprüleri 15. yüzyılda yapılmış tarihi kalıntılardır. Bölgede bunların dışında en önemli tarihi eser Tirşin yaylasındaki kayalar ve taşınır taşlar üzerinde çizilmiş olan av ve hayvan figürleridir. Bilgi Köyünün Üçüzler Mezrasında da Meryem Ana Kilisesi bulunmakta olup, bu kilise 365 odadan ibarettir. Atlıhan Köyü istikametinde tabii bir kaplıca bulunmaktadır. Çatak vadisinden ilçeye 5 km. uzaklıktaki Beyaz su (Ganisipi) Şelalesi ilginç bir tabiat eseridir.



Edremit : Van'a 18 km. mesafededir. Edremit, Van Gölünün Güney-Güney doğu kıyı şeridi boyunca uzanıp masmavi gölün önünde bir yeşil örtü gibi durur. Tarihi Dukaya Höyüğü, Urartular döneminden kalma Hatti Çiviler (Çivi Yazıları), Kadenbastı mevkiinde Kız Damı (Dev Damı) Surlar ve Savacak Şelalesi, yine Elmalık mahallesinde bulunan Hazine Piri (Hazine Kapısı), Harbedar (Harebe Köyü) görülmeye değer yerlerdir.



NASIL GİDİLİR?



Karayolu : Van'dan Gürpınar-Başkale üzerinde Yüksekova ve Hakkari ile irtibat sağlayan, aynı zamanda Yüksekova üzerinden İran ile bağlantı kuran devlet yolu mevcuttur.



Otobüs terminali kent merkezine yaklaşık 4 km. uzaklıktadır. Ulaşım minibüsle sağlanmaktadır.



Demiryolu : Tren istasyonu şehre yaklaşık 5 km. uzaklıkta olup ulaşım minibüslerle sağlanmaktadır.



İstasyon Tel : (+90-432) 213 13 80



Havayolu : Havaalanı il merkezine yaklaşık 7 km. uzaklıktadır. Ulaşım minibüslerle ve THY' ye ait servis araçlarıyla yapılmaktadır.



Havaalanı Tel : (+90-432) 217 16 54



THY Bilet Satış Bürosu : (+90-432) 216 10 19



Van Gölü Ulaşımı: Devlet Demir Yolları'na paralel olarak Van ile Tatvan istasyonu arasında demiryolu bağlantısı Van Gölü üzerinden feribotla sağlanmaktadır. Van İskelesi ile Tatvan iskelesi arasında karşılıklı olarak yük, vagon, araç ve yolcu taşıyan feribot seferlerin düzenlenmektedir. Van-Tatvan arası feribot yolculuğu yaklaşık 4 saat sürmektedir. Ayrıca Van Gölü üzerinde adalara turistik amaçlı yolcu taşımacılığı yapılmaktadır.



GEZİLECEK YERLER



Müzeler ve Örenyerleri



Müzeler



Van Müzesi



Adres: Şerefiye Mah.

Hacı Osman Sok. No: 9 - Van

Tel: (432) 216 11 39

Faks: (432) 214 25 10



Van Kalesi - M.Ö. 9. yy'da Urartu Devletinin Başkenti Tuşba'da



Örenyerleri



Van Müzesi



Van Kalesi

Merkez Hoşap Kalesi

Gürpınar Akdamar

Gevaş Hoşap Köprüsü

Gürpınar Abdurrahman Gazi Türbesi

Merkez Kaya Çelebi Camii

Merkez Hüsrevpaşa Camii

Merkez Ulu Camii

Merkez Kızıl Camii

Merkez Beyazözümü Köyü

Merkez Zernaki Tepe

Erciş Zelve Şehitliği

Merkez Çarpanak Kilisesi

Merkez / Çitiören Köyü Topkale

Merkez Adir Kilisesi

Merkez / Halkalı Hoşap Mezarlığı

Gürpınar Gevaş Selçuklu Mezarlığı

Gevaş Tarihi Taş Köprü

Hakkari Şemdinli

Bağlar Kelat Sarayı

Bağlar Yeşil Anıtsal Kayam Özalp

Yeşilalıç Put Mağarası Gürpınar

Yeşilsalkım Zive Hanı

Çatak Van Evi

Merkez Konut (Harabe)

Merkez Camii

Merkez Biçermah Tarihi Mezarlığı

Merkez Çukurca Mah. Çukurca Nehri Mezarlığı

Bağlar Aşağı Anzaf Kalesi

Aşağı Anzaf Türbe

Merkez Konut

Merkez Kilise

Merkez Türbe

Merkez Dilkaya Köyü

Edremit Yavuzlar Doğal Oluşumu Başkale

Yavuzlar Zeril Köprüsü

Çatak Hurkan Köprüsü

Çatak Yanal Kilisesi

Başkale Yanal Çavuştepe Kalesi

Gürpınar Çavuştepe Ayanıs Kalesi

Agartı Hüsrevpaşa Türbesi

Merkez Eski Van Şehri Mezarlığı

Merkez Molla Kasım Türbesi Mezarlığı

Molla Kasım Otluca Köyü Mezarlığı

Merkez Otluca Molla Hıdırı Fır. M.

Yavuzlar Kaleören Köyü Mezarlığı

Kaleören Barış Köyü Mezarlığı

Barış Tepebeşı Mah. Mezarlığı

Başkale Germen Köyü Mezarlığı

Germen Çatak Tarihi Mezar

Çatak Aliyar Kümbeti

Erçiş Nişancı Kümbeti

Erçiş Tekler Köyü Mez.

Erçiş/Tekler Ziyaret Köyü Mez.

Erçiş/ Ziyaret Haydar Bey Köyü Mez.

Erçiş/Haydar Bey Çelebi Bağı Mez.

Erçiş Hamur Kesen Köy. Mez.

Gürpınar/Hamur Kesen Ganisipi Şelalesi

Çatak Bend-i Mahi Şelalesi

Muradiye Hamurkesen Camii

Gürpınar/Hamurkesen Yukarı Anzaf Kalesi

Merkez/Dereüstü Muradiye Kilisesi

Muradiye Bend-i Mahi Köprüsü

Muradiye/Karahan İzzettin Şir Camii

Gevaş Demir Ergitme Merk.

Gevaş/Balan Meslek Lisesi

Merkez Közüt Kalesi

Muradiye Muradiye Kalesi

Muradiye Hasan Bey Medre. Tür.

Gürpınar Hoşap Hanı

Gürpınar Tuşpa Nekropolü

Merkez Evliya Bey Medresesi

Merkez Amik Kalesi

Merkez/Amik Alaköy Urartu Kalesi

Merkez/Alaköy Ermişler Urartu Kay.

Merkez/Ermişler Karagündüz Höy. Nek.

Merkez/Karagündüz



Van Gölü ve Akdamar Adası



Van iline adını veren Van Gölü Türkiye'nin ve dünyanın en büyük soda gölüdür. Dört tarafı yüksek dağlarla çevrilidir. İçinde Akdamar, Adır, Çarpanak, ve Kuş adaları olmak üzere 4 ada bulunmaktadır. Tarih boyu Yüksek Deniz, Nairi Denizi ve Yukarı Deniz dendiği gibi Deryaçe (Küçük Deniz) adını da alır. Gölün suyu çok tuzlu ve sodalıdır. Sabunsuz köpük verir ve temizlik maddeleri kullanılmadan içinde herşey yıkanabilir ve temizlenebilir. Her mevsim, her saatte farklı bir renk alan, gündoğumu ve günbatımının muhteşem olduğu göl, bölge turizmine önemli bir katkı sağlamaktadır. Sahil boyunca yapılaşma ile bozulmamış koylar, yeşil bitki örtüsüyle sarılmış kıyılar görülmeye değerdir.



Van Gölündeki adalardan en büyüğü olan Ahtamar Adası, üzerindeki kilisesi ile ünlüdür. 900'lü yılların başında Kral Gagik tarafından yaptırılmış olan kilise taş işçiliğinin en seçkin örneklerindendir. Akdamar adasına Gevaş iskelesinden dolmuş motorları çalışmaktadır.



Kaleler



Van'a bir anlamda "Kaleler Kenti" denilebilir. Van ve çevresinde küçüklü büyüklü çok sayıda kale bulunmaktadır. Bu tarihi kalelerden bir kısmı Urartu döneminden, diğerleri Ortaçağ ve sonrasından kalmadır.



Önemli Kaleler Aşağı ve Yukarı Zıvistan Kalesi, Beyüzümü Kalesi, Çatak Kalesi, Lamurkesen (Zernek) Kalesi, Hişet Kalesi, Pizan (Örenkale) Kalesi, Kalecik, Zernaki Tepe Kalesi, Muradiye Kalesi, Albak (Başkale) Kalesi, Deliçay Kalesi, Çelebibağ Kalesi, Yoncatepe Kalesi, Müküs Kalesi ve Amik Kalesi olarak sayılabilir.



Van Kalesi: Van Kalesi, Van il merkezi sınırları içerisinde olup, şehir merkezine 5 km. mesafede bulunmaktadır. Urartu kalelerinin görkemlilerindendir.



MÖ. 9. yüzyılda Lutupri'nin oğlu I. Sarduri tarafından yaptırılmıştır. Büyük bölümü ayakta kalan kalenin kuzeybatı ucunda bulunan ve Sardur burcu denilen taş bloklarla örülen yapının üzerinde I. Sarduri'ye ait olan, Asur çivi yazısı ile yazılmış, bilinen en eski Urartu yazıtı vardır. Kalenin diğer önemli bir yapısı, I. Agrişti'ye ait olan kaya mezarı ve hemen bunun dışındaki kaya üzerinde bulunan Urartu'ların günümüze ulaşan en uzun yazıtı, "Horhor Yazıtları" vardır. Ayrıca kalenin kuzey yamacında II. Sarduri'nin açık hava tapınağı (Analı-Kız), Kale içinde Menau ve Sarduri' ye ait mezar odaları, mağaralar, su sarnıçları ve çeşitli odalar vardır.



Kalenin güneyinde ise eski şehrin kalıntıları bulunur. Ulu Cami, Hüsrev Paşa Cami, Kay Çelebi Cami, Hamamlar (Çifte Hamam) Kümbetler (İkiz Kümbet) ve çoğu tahrip olmuş eski evler, gezenleri tarihin yaprakları arasında seyahate çıkarlar.



Hoşap Kalesi: Van il merkezine 60 km. uzaklıkta, Gürpınar ilçesinde, Van-Hakkari karayolu üzerindeki Hoşap (Güzelsu)'da yer almaktadır. Dik bir kaya kütlesi üzerine kurulan kale, iç kale ile bunun kuzeyindeki dış kaleden oluşur. Gözetleme kulesi, surları, burçları, beden duvarları, mescit, fırın, zindan seyir köşkü, harem, selamlık ve orijinal demir kapı kanatları kalenin önemli yapılarıdır. Ayrıca kalenin güney tarafında Van Bölgesinin en eski Osmanlı Köprüsü bulunur.



Ağartı Kalesi: Van Gölü' nün doğu kıyısında kurulan kale iyi korunarak günümüze kadar gelen sur duvarları andezit taş bloklarla örülmüştür.



Kef Kalesi : Urartu'ların önemli merkezlerinden biridir. Kalede çok odalı bir saray, hayvan ve bitki rölyefleri vardır.



Çavuştepe Kalesi: Van il merkezine 25 km. uzaklıkta, Gürpınar ilçesine bağlı Çavuştepe köyünde yer almaktadır. Bol Dağı silsilesinin batı ucuna kurulmuş olan kale; aşağı ve yukarı kalelerden oluşmaktadır. Kale, II. Sarduri tarafından M.Ö. 764-734 tarihleri arasında yaptırılmıştır. Kalelerde Haldi tapınağı, açık hava tapınağı, surlar, depo, ahır, saray binaları, su sarnıçları, çivi yazısı bulunmaktadır.



Ayanıs Kalesi: Van'a 35 km. mesafedeki Ayanıs köyündedir. Argişti'nin oğlu Rusa tarafından M.Ö. 645-643 tarihleri arasında yaptırılmıştır. Urartu tarihinin son safhalarının aydınlatılması açısından çok önemlidir. Van Gölü sahiline yakın bir alanda kuruludur.



Toprakkale: Van il merkezinin doğusunda Zimzim Dağları silsilesine bağlı kayalık bir tepe üzerinde yer almaktadır. Kale Urartu kralı II. Rusa tarafından M.Ö. 685-645 tarihleri arasında yaptırılmıştır. Sarnıç, açık hava tapınağı, kayaya yontulmuş merdivenler bulunmaktadır.



Aşağı-Yukarı Anzaf Kaleleri: Van'ın 10 km. kuzeydoğusunda Van-Özalp karayolu yakınında yer almaktadır. Aşağı ve Yukarı Kalelerden oluşmaktadır. Her iki kalede surlar, kuleler, atölye, depo, saray yapısı, kitabe bulunmaktadır.